Samenvatting

In deze bestuursrapportage informeren wij u over de voortgang van de programmabegroting 2026. We geven ook inzicht in de ontwikkelingen die zich dit jaar hebben voorgedaan. Zo is duidelijk waar we staan en waar bijsturing nodig is. 

Een veranderende samenleving

Maatschappelijke ontwikkelingen hebben steeds meer invloed op ons werk. Meningen verschillen vaker en zijn soms scherper tegenover elkaar komen te staan. Tegelijkertijd staat het vertrouwen in de overheid en andere instituties onder druk. Dit vraagt om een gemeente die niet alleen bestuurt, maar ook verbindt.
Daarom blijven participatie, samenwerking en goed luisteren naar inwoners belangrijk. We blijven investeren in manieren om inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actief te betrekken bij plannen en besluiten. In 2026 zetten we hierin nieuwe stappen. Zo werken we verder aan de participatieverordening en de visie op dienstverlening. Ook doen we ervaring op met het samen met inwoners maken van keuzes over de openbare ruimte.

Sociaal domein: bouwen aan een zorgzame samenleving

We blijven investeren in een samenleving waarin mensen naar elkaar omzien en ondersteuning dichtbij beschikbaar is. Dit zien we bijvoorbeeld terug in de ontwikkeling van het nieuwe kindcentrum in Schoonoord en in de versterking van informele netwerken in onze dorpen en wijken.
Ook geven we vervolg aan de uitkomsten van het onderzoek naar integraal werken binnen het sociaal domein. Door ondersteuning, zorg en participatie beter met elkaar te verbinden, willen we inwoners sneller en beter helpen.
Een zorgzame samenleving is ook een veilige samenleving. Daarom werken we samen met inwoners en partners aan een nieuw Integraal Veiligheidsplan.
De druk op de jeugdzorg blijft groot. De kosten stijgen en landelijke ontwikkelingen en onzekerheid over de toekomstige financiering vanuit het Rijk zorgen voor een grote opgave. We houden rekening met hogere uitgaven. Tegelijkertijd nemen we maatregelen om de kosten beheersbaar te houden. Ook onderzoeken we extra mogelijkheden om de jeugdhulp toekomstbestendig te organiseren.

Ruimte, wonen en economie

Bij de verdere uitvoering van de Omgevingswet werken we integraal aan een gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving. We hebben daarbij aandacht voor ons erfgoed, biodiversiteit, duurzaamheid en de kwaliteit van het buitengebied.
Ook stimuleren we inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie om bewuster om te gaan met grondstoffen en materialen.
Op het gebied van wonen en economie worden de resultaten van eerdere inspanningen steeds zichtbaarder. We zetten in op uitbreiding en verbetering van de woningvoorraad. Ook ondersteunen we starters met de starterslening en werken we aan de uitvoering van nieuwe wettelijke taken binnen de volkshuisvesting.
Samen met partners in het buitengebied geven we verder uitvoering aan het actieplan voor de agrarische sector.

Regionale samenwerking en toekomstperspectief

Veel opgaven waar Coevorden voor staat, gaan over de grenzen van onze gemeente heen. Daarom blijven we actief samenwerken binnen Regio Emmen, de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe, Dutch TechZone en andere regionale samenwerkingsverbanden.
Samen werken we aan brede welvaart, economische ontwikkeling, onderwijs, de arbeidsmarkt en leefbaarheid.
Met de komst van de Nedersaksenlijn, de versterking van de regionale infrastructuur en nieuwe economische kansen staat de regio voor belangrijke ontwikkelingen. Daarom werken we aan de verdere ontwikkeling van Regio Emmen als strategisch samenwerkingsverband voor de toekomst van Zuidoost-Drenthe. Samen geven we invulling aan de opgaven en kansen op het gebied van economie, wonen, bereikbaarheid en brede welvaart. Daarbij hebben we nadrukkelijk oog voor de positie en belangen van Coevorden binnen de regio. De verdere koersbepaling is een belangrijke opgave voor de nieuwe gemeenteraad.

Samen slimmer werken voor en met Coevorden

De ontwikkeling van een toekomstbestendige organisatie blijft een belangrijke prioriteit. Via het programma Samen Slimmer Werken bouwen we verder aan een organisatie die wendbaar, aantrekkelijk en effectief is. De arbeidsmarkt blijft krap. Ook wij merken de gevolgen daarvan. Daarom investeren we in goed werkgeverschap, digitalisering, professionalisering en werkplezier.
We zetten verdere stappen in het verbeteren van de manier waarop we sturen en verantwoorden. Ook werken we aan een duidelijke digitaliseringsagenda. Daarmee creëren we meer overzicht, versterken we de samenwerking en maken we beter zichtbaar hoe medewerkers bijdragen aan de maatschappelijke opgaven van Coevorden.

Tot slot

2026 is een overgangsjaar. We werken verder aan de ambities die de afgelopen jaren zijn ingezet. Tegelijkertijd zorgen we voor een solide uitgangspositie voor deze nieuwe bestuursperiode.
Ondanks financiële druk, maatschappelijke uitdagingen en landelijke onzekerheden blijven we samen met inwoners, ondernemers en partners bouwen aan een gemeente waar het goed wonen, werken en leven is. Samen bouwen aan een sterke toekomst!

Financieel resultaat

Inleiding

Zoals in de leeswijzer is aangegeven wordt binnen elk programma een overzicht gegeven van de financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting. In deze samenvatting geven we uw raad:

• de actuele stand van zaken als gevolg van het besluit om bij de jaarrekening 2025 budgetten niet over te hevelen naar 2026;
• de totale financiële afwijking van alle programma's gezamenlijk met daarbij een onderbouwing per programma.  

Stand van zaken "niet overhevelen van budgetten" 
Bij de jaarrekening 2025 heeft uw raad besloten om overlopende budgetten niet automatisch over te hevelen naar het volgende begrotingsjaar. Deze werkwijze geeft beter inzicht in de daadwerkelijke benutting van middelen en versterkt de positie van uw raad bij het maken van nieuwe afwegingen. De omvang van de niet over te hevelen budgetten bedroeg circa € 3,6 mln. bij de jaarrekening 2025. Initieel is hierbij de afspraak met uw raad gemaakt om de voortgang op te nemen in deze bestuursrapportage. Op basis van de huidige inzichten hebben we echter nog onvoldoende comfort bij en inzicht in de gevolgen van het niet overhevelen. Daarom stellen we uw raad voor om deze analyse op te nemen in de jaarrekening 2026. 

Verwacht financieel resultaat 2026
De bestuursrapportage 2026 sluit af met een negatief saldo van € 4 mln. t.o.v. de begroting 2026.
In deze bestuursrapportage worden de afwijkingen in de programma’s verder toegelicht. Een samenvattend overzicht is hieronder weergegeven met daarnaast een duiding op “steeds meer grip op de personele lasten”. 

De belangrijkste financiële afwijkingen per programma:

• Totale positieve afwijking programma 1: € 950.000;
  Vanaf 2026 ontvangen wij als gemeente een subsidie per gerealiseerde betaalbare woning. Voor dit jaar verwachten we in totaal een bedrag van € 1.000.000. In programma 1 wordt dit verder toegelicht.
• Totale negatieve afwijking programma 2: € 607.000;
  Wordt veroorzaakt door vooral de lagere opbrengst afvalstoffenheffing (€ 300.000), lagere opbrengst begraafplaatsheffingen (€ 100.000) en een negatieve afwijking op veiligheidsbevorderende maatregelen (€ 146.000).
• Totale negatieve afwijking programma 3: € 787.000;
  Dit komt vooral door de negatieve afwijking op de jeugdzorg (€ 2.136.000). Hier staat een voordeel in de WMO tegenover van € 1.656.000. Een uitgebreide toelichting is te vinden binnen dit programma.
• Totale negatieve afwijking programma 4 € 0;
• Totale negatieve afwijking programma 5: € 3.790.000;
  Dit wordt veroorzaakt door een negatieve afwijking als gevolg van een hogere bezetting ten opzichte van de formatie (€ 3.200.000) en een overschrijding op de automatiseringskosten (€ 500.000).
• Totale positieve afwijking programma 6: € 234.000;
  De meicirculaire is verwerkt in deze bestuursrapportage. De conclusie is dat er slechts € 234.000 aan extra middelen beschikbaar zijn gekomen als dekking voor het negatieve saldo (zie programma 6). In de cijfers is de septembercirculaire 2026 nog niet opgenomen. 

“Steeds meer grip op de personele lasten”
De ontwikkeling van de personele lasten laat zien dat we steeds meer in control komen. Hoewel ook in 2026 sprake is van een overschrijding, zien we ten opzichte van 2025 een duidelijke verbetering. De overschrijding neemt af van € 3,9 mln. (jaarrekening 2025) naar ongeveer € 3,2 mln. in 2026, terwijl tegelijkertijd het aandeel en de omvang van de inhuur substantieel is, en verder wordt teruggebracht. Goed om hierbij te vermelden is dat het begrotingsbudget voor de inhuur in 2026 met 2 mln. is verlaagd. De verwachte vermindering in 2026 t.o.v. 2025 bedraagt daarmee 2,9 mln. Daarmee is in 2026 een belangrijke stap gezet in het beheersbaar maken van de personele lasten. De in 2026 uitgevoerde analyse van het formatiehuis vervult zal hierbij een belangrijke rol. Het aantal inhuurkrachten is gedaald van 72 eind 2025 naar ongeveer 50 momenteel en naar verwachting 45 eind 2026. Daarmee daalt het aandeel inhuur van 18% van de totale bezetting in 2025 naar ongeveer 11% in 2026. Dit is een ontwikkeling die we willen vasthouden en waar we de komende periode verder op inzetten. Tegelijkertijd maakt de analyse duidelijk dat het vraagstuk niet alleen gaat over inhuur, maar vooral over de verhouding tussen formatie, bezetting en de structureel benodigde capaciteit.

In 2027 willen we daarom de volgende stap zetten: van het beheersen van de personele lasten naar een structurele strategie voor de personele formatie en loonsom. Het uitgangspunt daarbij is om toe te werken naar één loonsom, waarbij helder is welke personele capaciteit structureel nodig is, welke overbezetting tijdelijk van aard is en welke afspraken nodig zijn om deze overbezetting gefaseerd terug te brengen.
2027 staat daarmee in het teken van het verder versterken van de grip op de personele lasten. Met de strategische personeelsplanning, de analyse per team, cluster, functie en vakgebied en de afspraken over de ontwikkeling van de overbezetting ontstaat een meerjarig perspectief. Dit biedt niet alleen meer financiële voorspelbaarheid, maar zorgt er ook voor dat we als organisatie gericht kunnen sturen op de formatie die daadwerkelijk nodig is om onze ambities en wettelijke taken uit te voeren.
Daarmee bouwen we voort op de ingezette lijn: minder afhankelijkheid van inhuur, meer grip op de bezetting en uiteindelijk een structureel beheersbare loonsom. Het doel is dat we hiermee in de komende jaren van incidenteel bijsturen naar structureel financieel en organisatorisch in control komen.
In de kaderbrief 2027 hebben we uw raad hierin ook meegenomen.