Voordat wij ingaan op de financiële positie van de gemeente Coevorden, vinden wij het belangrijk stil te staan bij een aantal ontwikkelingen die de komende jaren van invloed zijn op onze gemeente, onze organisatie en bouwstenen voor het opstellen van de programmabegroting 2027.
Financiële onzekerheid blijft
Allereerst blijven gemeenten opereren in een financieel onzekere omgeving. De financiële randvoorwaarden voor gemeenten zijn de afgelopen jaren regelmatig gewijzigd. Gemeenten worden geconfronteerd met stijgende kosten, nieuwe taken en wisselende financieringssystematieken. Hoewel het Rijk stappen heeft gezet om de financiële positie van gemeenten te verbeteren, blijft er onzekerheid bestaan over de structurele beschikbaarheid van middelen en de mate waarin gemeenten voldoende worden gecompenseerd voor hun wettelijke taken. Dit geldt ook voor onze gemeente.
Wereld om ons heen verandert
Daarnaast verandert de wereld om ons heen. Geopolitieke spanningen, digitale dreigingen en maatschappelijke ontwikkelingen vragen om een grotere weerbaarheid van overheid en samenleving. Tegelijkertijd wordt de veiligheidssector geconfronteerd met rijksbezuinigingen. Dit vraagt om voortdurende afwegingen over de wijze waarop wij lokaal en regionaal bijdragen aan veiligheid, crisisbeheersing en maatschappelijke weerbaarheid.
Duurzaamheid, klimaat en het buitengebied
Ook ontwikkelingen op het gebied van klimaat en duurzaamheid vragen de komende jaren om aandacht. Door veranderende weersomstandigheden zien wij dat het groeiseizoen langer wordt. Dit heeft gevolgen voor het beheer van de openbare ruimte, waaronder het onderhoud van groen, bermen en andere gemeentelijke voorzieningen. Een langer groeiseizoen leidt tot hogere beheerlasten en vraagt om een heroverweging van de wijze waarop wij onze openbare ruimte inrichten en onderhouden.
Tegelijkertijd staat het buitengebied voor verschillende maatschappelijke opgaven en discussies. Vraagstukken rondom duurzaamheid, biodiversiteit, energieopwekking, landbouw en de ontwikkeling van de bollenteelt vragen om zorgvuldige afwegingen. Binnen onze gemeente bestaan hierover verschillende perspectieven en belangen. Het voeren van een open gesprek met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere betrokkenen blijft daarom van groot belang om te komen tot gedragen keuzes voor de toekomst van ons buitengebied.
Informatieveiligheid
Ook op het gebied van informatievoorziening en digitalisering staan wij voor belangrijke opgaven. De eisen rondom informatieveiligheid nemen toe en vragen om structurele investeringen in systemen, processen en expertise. De behoefte om verder te digitaliseren is noodzakelijk om de dienstverlening te optimaliseren. Daarnaast wordt binnen BOCE-verband steeds intensiever samengewerkt op het gebied van ICT. Hoewel samenwerking kansen biedt, leidt dit ook tot stijgende kosten en een grotere behoefte aan sturing en inzicht. Daarom loopt momenteel een onderzoek naar mogelijkheden om meer grip te krijgen op de ontwikkeling van deze kosten.
Gemeentelijke voorzieningen en maatschappelijk vastgoed
Naast deze ontwikkelingen vraagt ook het beheer van gemeentelijke voorzieningen aandacht. Een voorbeeld hiervan is de Drostenhal, die de komende jaren geconfronteerd wordt met toenemende onderhoudsopgaven. Dit staat echter niet op zichzelf. Ook binnen het maatschappelijk vastgoed zien wij de komende jaren aanzienlijke uitdagingen. Denk hierbij onder andere aan de Ravelijn, zwembad De Swaneburg, sportaccommodaties, het Arsenaal. Voor een deel van deze voorzieningen moeten de toekomstige investerings-, onderhouds- en exploitatievraagstukken nog nader worden uitgewerkt en financieel worden vertaald. De vraag hoe wij onze voorzieningen en ons maatschappelijk vastgoed toekomstbestendig houden, vraagt daarom om een bredere strategische afweging en meerjarig beleid. Daarbij gaat het niet alleen om gebouwen, maar ook om de maatschappelijke functie, het gewenste voorzieningenniveau en de rol die deze voorzieningen vervullen voor inwoners, verenigingen en bezoekers van onze gemeente.
Een vergelijkbare opgave zien wij bij onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte, zoals wegen, bruggen, riolering, groen en bomen. Ook daar zijn de komende jaren keuzes nodig om kwaliteit, veiligheid en betaalbaarheid met elkaar in balans te brengen en te houden.
Integraal werken Sociaal Domein
Binnen het sociaal domein wordt momenteel onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van integraal werken. De resultaten hiervan worden dit jaar verwacht. De uitkomsten kunnen gevolgen hebben voor de inrichting van de organisatie, de samenwerking tussen teams en de wijze waarop inwoners worden ondersteund. Eventuele financiële en organisatorische consequenties worden betrokken bij de programmabegroting 2027.
Regionale samenwerkingen
Ook op regionaal niveau staan belangrijke ontwikkelingen op de agenda. De raad heeft in december 2025 een richtinggevend besluit genomen om de Gemeenschappelijke Regeling Emco en de NV Menso samen te voegen tot één gezamenlijk werkontwikkelbedrijf voor de gemeenten Emmen, Coevorden en Borger-Odoorn. De definitieve besluitvorming hierover staat gepland voor december 2026. Deze ontwikkeling kan op termijn gevolgen hebben voor de uitvoering van participatie- en werkontwikkelingsbeleid en de wijze waarop we ons werk uitvoeren.
Daarnaast biedt de start van de MIRT-verkenning voor de Nedersaksenlijn nieuwe kansen voor de regio. De spoorverbinding kan een belangrijke impuls geven aan een bredere gebiedsontwikkeling, waaronder bereikbaarheid, woningbouw, economische ontwikkeling en brede welvaart. De komende jaren wordt duidelijk welke inzet van Coevorden nodig is om deze kansen optimaal te benutten.
Ook de landelijke investeringen in Defensie raken onze gemeente. In het kader van de versterking van de Nederlandse defensiecapaciteit wordt gekeken naar ontwikkelingen rondom de Defensielocatie in Coevorden. De gemeente blijft actief betrokken bij deze gesprekken om kansen voor werkgelegenheid, infrastructuur en economische ontwikkeling te benutten en tegelijkertijd de belangen van inwoners en ondernemers te bewaken.
Binnen de Regio Emmen wordt de samenwerking tussen gemeenten verder geïntensiveerd. Op thema's als bereikbaarheid, economie, woningbouw, arbeidsmarkt en ruimtelijke ontwikkeling wordt steeds vaker gezamenlijk opgetrokken. Deze samenwerking biedt kansen voor de ontwikkeling van onze gemeente, maar vraagt tegelijkertijd om bestuurlijke, ambtelijke en financiële inzet. In de komende periode wordt duidelijk hoe deze samenwerking ten behoeve van de regio zich verder ontwikkelt.
Gemeenschappelijke regelingen
Ook binnen de diverse verbonden partijen zien wij een ontwikkeling die nadrukkelijk aandacht vraagt. Bij de behandeling van de jaarstukken van verschillende gemeenschappelijke regelingen is zichtbaar geworden dat de kosten op meerdere terreinen blijven stijgen. Deze ontwikkelingen hebben directe gevolgen voor de gemeentelijke begroting en beperken de financiële ruimte voor andere ambities en opgaven. Waarbij in 2027 ook de Gemeenschappelijke Regeling jeugd en de vorming van een werkontwikkelbedrijf geïmplementeerd moet zijn.
Koers 2050 & participatie
Met het aantreden van een nieuw college zijn we voornemens te starten met het proces Koers 2050. Samen met inwoners, maatschappelijke partners en andere betrokkenen wordt gewerkt aan een gedeeld toekomstperspectief voor de gemeente Coevorden. Dit toekomstbeeld moet richting geven aan keuzes en ontwikkelingen voor de lange termijn. Voor een zorgvuldige begeleiding van dit proces wordt rekening gehouden met de inzet van externe expertise.
Tevens wordt in 2026/2027 een gemeentebreed participatiekader inclusief participatieverordening vastgesteld. Hiermee wordt richting gegeven aan de manier waarop inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties betrokken worden bij beleid en uitvoering. De implementatie hiervan vraagt om verdere ontwikkeling van kennis en vaardigheden binnen de organisatie, zodat participatie een vanzelfsprekend onderdeel wordt van ons dagelijks handelen.